In Zwitserland hebben burgers ECHT wat te zeggen!

Wilders wil een bindend referendum invoeren naar Zwitsers voorbeeld. Zou Nederland zich kunnen laten inspireren door de Zwitserse referendumcultuur? Daar wordt de kloof tussen burger en politiek overbrugd door het volk voortdurend te raadplegen.

Emeritus hoogleraar staatsrecht Andreas Auer, de éminence grise van de Zwitserse referendumcultuur, kijkt zijn bezoek na zijn eerste antwoord geamuseerd aan. Om er meteen relativerend aan toe te voegen: ‘Wij hebben natuurlijk ook problemen. Het Zwitserse systeem is niet tiptop, maar we zijn geen deelnemer aan het ontevredenheidsdebat dat nu in heel Europa over de democratie wordt gevoerd.

Wetenschappelijk is aangetoond dat het vertrouwen in politieke instituties hier groot is dankzij de directe democratie. Die helpt zelfs de economie, want de burgers remmen politici af die graag uitgaven doen. Kijk maar naar de Zwitserse schuldenlast. Die is veel lager dan in andere Europese landen.’

Tegen het recentere moskeeën-referendum valt ook anders aan te kijken, betoogt hij. ‘Je ziet hier mooi de ‘ventielfunctie’ van directe democratie. Stel dat je zo’n stemming in Nederland zou hebben gehouden: ik vermoed dat de uitslag dan niet veel anders zou zijn geweest. Het is een goed voorbeeld van een onderwerp waar de politieke elite zich niet aan wenst te branden. Elders kan daar omheen worden gelopen, maar hier niet, omdat burgers zelf een initiatief kunnen nemen. Dat leidt dan tot een groot debat, waarbij er van alles wordt geroepen en mensen stoom kunnen afblazen!

Europese grondwet

In Nederland roept het referendum weinig warmte op bij de politieke elite sinds 2005, toen de bevolking met een overtuigende meerderheid nee zij tegen de Europese grondwet. De weerzin wordt onderbouwd met diverse argumenten: het referendum is gevaarlijk omdat daarbij het ‘gezonde volksgevoel’ van de meerderheid aan een minderheid kan worden opgelegd; kiezers krijgen veel te lastige vragen voorgelegd, de maatschappij is er te complex voor geworden en kiezers gebruiken het referendum om hun afkeer van het algehele regeringsbeleid uit te spreken, met voorbijgaan aan de zaak zelf. Op die bedenkingen hebben Zwitserse experts hun antwoorden klaar, maar bij voorkeur prijzen ze eerst de voordelen van directe democratie aan.

Het gevaar dat burgers referenda zouden gebruiken om hun onvrede over hun regering te uiten, vinden zij ook geen serieus te nemen bezwaar. Dat is een kwestie van regelmatig referenda houden, naar Zwitsers voorbeeld: ‘We stemmen hier zo vaak, dat speelt geen rol meer. De regering zal ook nooit door een referendum vallen.’

Fundamenteler vindt Bühlmann ‘dat je moet vertrouwen op de intelligentie van het volk. Een voorstel om de democratie af te schaffen, zal het nooit halen. De kennis van de burger doet in zijn ogen niet zo veel onder voor die van het Kamerlid.

Emeritus hoogleraar staatsrecht: Onze besluiten en wetten zijn niet beter, maar door ons systeem hebben ze wel een onaantast­ba­re legitimi­teit! 

https://www.ad.nl/buitenland/in-zwitserland-hebben-burgers-echt-wat-te-zeggen~ae3d57c9/