De wortels van irrationeel geloof!

De vraag waarom de mensheid mythologische en religieuze systemen heeft ontwikkeld en in allerlei rationele onzin gelooft. Ik versta onder rationele onzin overtuigingen die strijdig zijn met het wetenschappelijk wereldbeeld, of die niet uit wetenschappelijke theorieën (op basis van methodische observatie en experiment) afleidbaar zijn, ofwel vanuit het rationele ervaringsdenken geen goede gronden hebben om ze te geloven! Het gaat om dus om de historische genese van irrationele geloofssystemen. Hoe zijn die in de wereld gekomen en waarom leven zij nog verder.

We moeten vertrekken van de benepen positie van de primitieve mens. Ik bedoel primitief dan niet als waardeoordeel, maar ik doel op de mens die leefde vóór het wetenschappelijk-technologisch tijdperk. De primaire ervaring die de primitieve mens had, in een wereld die hem ontredderde en overweldigde, waarin allerlei dingen gebeuren die hij niet begreep en dus niet kon verklaren, was de ervaring van zijn eigen pragmatisch handelen.

Dat paradigma van een actor die een behoefte heeft en probeert efficiënt handelen te vinden, en dat ook vindt, is dus de basis van technologische rationaliteit maar ook van veel irrationaliteit.

Dat betekent dat de primitieve mens al wat gebeurt verklaart als gevolg van acties van actoren, die bepaalde intenties hebben en daartoe bepaalde middelen aanwenden. Dat is de eerste primaire ervaringskennis waarover de zogenaamd primitieve mens beschikt. Wat gebeurt er dan? De wereld zoals die aan hem verschijnt is een massale veelheid van verpletterende indrukken, fenomenen, gebeurtenissen die hem te boven gaan, waar hij geen greep op krijgt. Hij gaat al die fenomenen en gebeurtenissen, die hij niet begrijpt en niet kan controleren, verklaren  naar menselijk model. Hij gaat de natuur personifiëren door achter alle fenomenen en gebeurtenissen actoren te zoeken. Hierdoor ontstaan dan zijn mythologieën. Op die manier ontstaan goden, halfgoden, geesten, demonen, engelen, duivels, heiligen enzovoort, naar gelang de mythologie in kwestie.

Het menselijk gebrek

Nu kom ik tot een volgend punt: de existentiële basiservaring van de mens, in zijn primitieve naakte situatie. Het zal vooral die existentiële ervaring zijn die verklaart dat ook nu nog religies voortbestaan in competitie met of naast het rationeel wetenschappelijk wereldbeeld. Waarom? Omdat die existentiële basiservaring in wezen ook in de hoog ontwikkelde maatschappij niet gewijzigd is, maar constant is gebleven.

Er zijn nog nog twee factoren. De beperkte vermogens en zwakheden van de mens. De primitieve mens in zijn existentiële situatie ervaart zich zelf als slechts in zeer beperkte mate wijs, als maar over beperkte inzichten beschikkend, met een beperkt begripsvermogen, een beperkte macht, een beperkte doelmatigheid in zijn handelen, een beperkte goedheid en een beperkte schoonheid. Onder al die beperkingen lijdt hij en hij kan ze moeilijk verteren.  Vandaar bijvoorbeeld in het christendom de idee van de alwijze almachtige goede god. En Allah en de profeet Mohammed bij de Islamieten! Daarnaast projecteert men ook de kwalijke vermogens van de mens, zijn zwakheden. .

De mens ontwikkelt religies om troostconstellaties te creëren voor de beperkingen en ondraaglijkheden van het feitelijk bestaan.

Als je een superwereld en een volmaakt wijs en goed superwezen maakt met een heilsplan, dan is het natuurlijk onzin om dat superwezen eerst even een vrijheid te late scheppen die miljarden mensen in vreselijke ellende en kwaad laat creperen. Maar het blijft voor het brein van het overgrote deel van de mensheid onacceptabel geen compensatie te creëren voor het onaanvaardbaar en ondraaglijk leed en kwaad en voor al die vormen van willekeur en onrechtvaardigheid!

We kunnen zeggen dat er fundamenteel twee menstypen zijn. 1. De verpletterende miljardenmeerderheid die de ondraaglijkheid van het bestaan inderdaad niet kan accepteren en dus behoefte heeft aan die projecties (RP: waarbij sommigen de behoefte aan wraak voor degenen die hier niet in geloven) ; én 2. Een kleine minderheid van rationele wezens, de realisten die ondraaglijkheid laten voor wat ze is en voor zichzelf en de medemensen toch iets doen om subjectieve, tijdelijke, voorlopige zinvolheid te realiseren!

Ook zijn er religieuze groepen die misdaden begaan, zoals o.a. kindermisbruik,  onder de naam van hun Religie en hiermee nog wegkomen ook! Alsof zij hierdoor recht hebben op vrijwaring!

RP: HOE PRIMITIEVER HET VOLK, HOE WRAAKZUCHTIGER HET IS, ALS HET OM HUN RELIGIE GAAT!

https://skepsis.nl/irrationeel-geloof/